Onderzoek uitgevoerd binnen het VLAIO PneumoNEE project bracht aan het licht dat maar liefst 17% van de mannelijke melkveekalveren reeds bij aankomst op vleeskalverbedrijven pneumonie heeft. Opmerkelijk is dat 90% van deze kalveren geen ziektetekenen vertoonden (subklinisch verloop). Maar de gevolgen zijn wel voelbaar in de portemonnee.

 

Een gekend gevolg van kalverpneumonie is sterfte. De ziekte is verantwoordelijk voor zo’n 30% van de sterftegevallen. Kalveren die eenmaal een longontsteking doormaken lopen naar schatting 3 tot 4 keer meer risico om te sterven dan gezonde kalveren. Dit loopt zelfs op tot 8 keer bij chronische gevallen van longontsteking.

Er zijn ook studies die aantonen dat pneumonie een negatieve impact heeft op het warm karkasgewicht en de karkaskwaliteit. Bij een kalf dat eenmalig een longontsteking doormaakt, mag je verwachten dat het karkasgewicht gemiddeld zo’n 8 kg minder zal wegen. Als een kalf meerdere longontstekingen doormaakt kan dit zelfs oplopen tot 42 kg, wat op een gemiddeld karkas van zo’n 170 kg aanzienlijk is. Niet alleen het karkasgewicht lijdt eronder, kalverpneumonie wordt ook gelinkt aan een minder goede karkaskwaliteit. Dat vertaalt zich naar onder andere 2,5 keer meer kans op een te rode kleur of 10 keer meer kans op een lagere SEUROP classificatie.

Om te vermijden dat jonge kalveren het bedrijf met een luchtweginfectie verlaten, is aan te raden om subklinische pneumonie uit te sluiten door middel van een longecho voorafgaand verkoop. Men kan ook de weerbaarheid van kalveren verhogen. Zo is in de kalversector geweten dat kalveren met een goed gewicht (bv. > 50 kg op de leeftijd van 14 dagen) en voldoende colostrumopname minder makkelijk ziek worden. Kalveren die bij aankomst al antistoffen hebben tegen het BRSV en/of het boviene coronavirus hebben ook minder kans op pneumonie. Dit pleit voor vaccinatie van de kalveren op de moederbedrijven of van de moederdieren.

Anderhalf jaar PneumoNEE: snelscan longecho boekt succes
Een goed anderhalf jaar geleden, in oktober 2020, ging het VLAIO PneumoNEE project van start met drie ambitieuze maar duidelijke doelen: de snelscan longecho toepassen op Vlaamse bedrijven, beslissingsondersteunende tools voor kalverpneumonie ontwikkelen en een effectieve communicatiecampagne voeren om iedereen meer bewust te maken van de gevolgen van pneumonie. De projectuitvoerders blikken alvast tevreden terug op deze eerste fase van PneumoNEE.

PneumoNEE kon rekenen op veel belangstelling van zowel veehouders als hun dierenartsen. De website, sociale media, online voordrachten alsook de vele workshops georganiseerd over heel Vlaanderen werden druk bezocht.

Als kers op de taart behaalden maar liefst 37 Vlaamse dierenartsen het certificaat voor snelscan longecho. Via deze dierenartsen kunnen nog meer veehouders dagelijks gebruik maken van deze techniek en zo hun kalvergezondheid en antibioticagebruik verbeteren.

Binnenkort starten we met de voorbereidingen van de tweede projectfase, want we willen nog meer veehouders en dierenartsen laten kennis maken met de snelscan longecho techniek. Interesse? Neem alvast eens een kijkje op de website. Het PneumoNEE team van UGent en DGZ zijn bereikbaar voor al jouw vragen.

 

Contact:
PneumoNEE team UGent: info@pneumonee.be.
PneumoNEE team DGZ: helpdesk@dgz.be of 078 05 05 23.

Volg de Week van Xanthe, één van de qTUS gecertificeerde dierenartsen van het PneumoNEE project, op de pagina van de Universiteit Gent faculteit diergeneeskunde.
Op dag 1 kan je zien hoe Xanthe de snelscan longecho toepast in de praktijk.

Het volledige verhaal van Xanthe vind je door hier te klikken.

 

In 2021 engageerde een kerngroep van 33 rundveedierenartsen zich om aan de slag te gaan met snelscan longechografie. Dit is een betrouwbare techniek die toelaat om dieren met een pneumonie op te sporen waardoor de behandeling niet alleen op het type ziekteverwekker kan afgestemd worden maar ook op de noden van het individuele dier. Na enkele theoretische lessen, praktische oefensessies en een geslaagd examen, staat deze kerngroep klaar om deze vernieuwende techniek verder in te zetten in de praktijk.

De opleiding snelscan echografie kadert in het PneumoNEE-project, een 4 jaar durend VLAIO-landbouw traject van DGZ en de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Gent. De gekende uitdagingen van kalverpneumonie worden in dit project tegemoet gekomen door in te zetten op een aantal cruciale factoren. In eerste instantie een verhoogde waakzaamheid bij de veehouder zelf, daarnaast een snelle maar betrouwbare diagnose van een longontsteking door middel van longechografie en uiteindelijk gefundeerde beslissingen over wat de meest geschikte behandeling is.

De allereerste lichting kerndierenartsen die de opleiding volgde, behaalde eind 2021 het certificaat snelscan longechografie. Uit hun enthousiasme blijkt dat ze niet kunnen wachten om deze techniek nu zelf te kunnen toepassen.

Van zodra het coronavirus weer wat gezelligheid toelaat, hervatten we de workshops op rundveebedrijven. Door de vaak onderschatte problematiek van longontsteking bij kalveren te bespreken en de sneltechniek met echo te demonstreren willen we ook veehouders warm maken voor deze vernieuwende aanpak.

 

Bekijk het volledige bericht en meer nieuws op de website van DGZ via : https://www.dgz.be/nieuws/eerste-lichting-dierenartsen-haalt-certificaat-snelscan-longechografie

Na het succesvol afronden van de online cursus en enkele trainingen te hebben gevolgd, namen afgelopen week de eerste kerndierenartsen de echo sonde in eigen handen om deel te nemen aan het eerste praktisch examen snelscan longecho. (natuurlijk vond deze plaats onder coronaproof omstandigheden)

 

 

Verschillende onderzoeksgroepen van onze Faculteit Diergeneeskunde en spin-off PathoSense sloegen de handen in elkaar om op zoek te gaan naar een methode om op een snelle manier de antibioticum gevoeligheid van Mycoplasma bovis te bepalen. Het genezen van dieren getroffen door M. bovis is echter een grote uitdaging, aangezien deze bacterie resistent kan zijn aan verschillende antibiotica. Daarnaast kan deze slimme bacterie zich verstoppen voor het afweersysteem van het dier en zo chronische infecties veroorzaken. Het is dus cruciaal om snel te weten voor welke antibiotica M. bovis gevoelig is, zodat een gerichte therapie ingezet kan worden.
In dit onderzoek werd een nieuwe diagnostiek op basis van nanopore sequencing gebruikt. Hierdoor kon het volledige genoom van M. bovis in kaart gebracht worden en de genetische basis van resistentie geverifieerd worden ten opzicht van de tijdrovende huidige testen. In de nabije toekomst zal deze test dan ook binnen enkele dagen tot een antibiogram kunnen leiden en bijgevolg kan er een antibioticumkeuze gemaakt worden die optimaal is voor de dieren, hun eigenaar en de volksgezondheid. Ook kan dit onderzoek een belangrijke bijdrage betekenen voor de humane geneeskunde, waar Mycoplasma infecties ook regelmatig voorkomen en antibioticumresistentie mogelijk ook een probleem is.
Het onderzoek werd gefinancierd door FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu. De resultaten werden gepubliceerd in een peer-reviewed tijdschrift: Bokma J., Vereecke N., Nauwynck H., Haesebrouck F., Theuns S., Pardon B., Boyen F. 2021. Genome-wide association study reveals genetic markers for antimicrobial resistance in Mycoplasma bovis. Microbiology Spectrum, e00262-21.

Met de winter in aantocht en de daartoe behorende respiratoire uitbraken, is snelle detectie en correct handelen van enorm belang. Snelle beschikbaarheid van de diagnostische testresultaten tijdens zo’n uitbraak zijn cruciaal om de juiste volgende stappen te ondernemen. Tot deze stappen kunnen zowel een therapeutische behandeling, maar ook specifieke bioveiligheidsmaatregelen of vaccinatie behoren. Ondanks recent ontwikkelde snelle diagnostische testen, blijft er nog steeds een belangrijke tijdsverlies tussen staalname en testresultaat. Bovendien gaan deze testen gepaard met een financiële kost.
Om al deze redenen heeft Thomas Lowie (Inwendige Ziekten Grote Huisdieren, PneumoNEE) geprobeerd een niet-invasieve tool te ontwikkelen dat de dierenarts kan helpen om tijdens eerste confrontatie met een uitbraak van respiratoire aandoeningen een inschatting te maken van de meest waarschijnlijke ziekteverwekker, zonder dat er dieren bemonsterd moeten worden. Verschillende beslissingsbomen voor zowel individuele pathogenen als pathogeen groepen (Mycoplasma bovis, Virussen, Pasteurellaceae) zijn ontwikkeld. Huidige beslissingsbomen kunnen een hulpmiddel zijn maar vervangen huidige diagnostiek niet. De kerndierenartsen gaan er alvast deze winter mee aan de slag.
Bron: Het onderzoek werd gepubliceerd in het Preventive veterinary medicine (2021, 11, 105469) en gefinancierd door het VLAIO LA PneumoNee project.

 

BRSV (bovien respiratoir syncytieel virus) is één van de meest gevreesde luchtwegvirussen, omdat het op zich dodelijk kan zijn, zeker bij Belgisch witblauw runderen. De griepbarometer (DGZ/ Inwendige Ziekten UGent) toont dat de epidemie elk jaar terugkeert en vanaf november aanzwengelt om te pieken in december of januari. Waar het virus in de zomermaanden overleeft is niet goed gekend. Feit is dat er elk jaar wel uitbraken zijn.
Zo werd het PneumoNEE team eind augustus ook geconfronteerd met een uitbraak van RSV, met sterfgevallen. In het najaar en de winterperiode werd er op dit bedrijf consequent gevaccineerd, maar in de zomerperiode werd er dan weer niet gevaccineerd. Hoewel uitbraken zeldzaam zijn in de zomer, heeft het niet vaccineren op dit bedrijf grote gevolgen gehad. Vaccineren op leeftijd, het hele jaar rond blijft de meest veilige optie.